Kiremit çeşitleri ve shingle: Çatı kaplaması nasıl seçilir?

Çatı kaplaması, binanın yağmur, kar ve güneşle doğrudan karşılaştığı katmandır. Aktarım veya yeni çatı yapımı sırasında en çok sorulan soru da budur: Hangi kiremit? Ya da kiremit yerine shingle mı? Doğru cevap; çatının eğimine, taşıyıcı sistemin durumuna, binanın mimarisine ve bölgenin iklimine göre değişir.

Kısaca: Türkiye'de en yaygın seçenek kilden üretilen Marsilya kiremididir. Roma ve alaturka kiremitler daha dalgalı ve geleneksel bir görünüm verir; beton kiremit ise daha ağırdır ve renk seçeneği boldur. Shingle hafiftir ve karmaşık çatı formlarına uyar, ancak düz ve sağlam bir alt zemin ister. Eskişehir'in donlu kışlarında hangi kaplama seçilirse seçilsin, dona dayanıklılığı beyan edilmiş ürün ve doğru uygulanmış su yalıtım katmanı şarttır.

Kil kiremit: Marsilya, Roma ve alaturka

Pişmiş kilden üretilen kiremitler uzun ömürleri, doğal renkleri ve kolay onarılabilmeleriyle öne çıkar. Kırılan tek bir kiremit, çatının geri kalanına dokunmadan değiştirilebilir.

• Marsilya kiremidi: Düz yüzeyli, kenarlarından birbirine geçmeli yapısıyla en yaygın kullanılan türdür. Düzgün dizildiğinde sade ve derli toplu bir görünüm verir; muadil ürün bulmak görece kolaydır.
• Roma kiremidi: Dalgalı profili sayesinde daha hareketli, Akdeniz tarzı bir çatı görünümü oluşturur. Geçmeli sistemleri vardır; su akışını profilindeki oluklarda toplar.
• Alaturka kiremit: Yarım silindir biçimli parçaların alt ve üst sıra hâlinde karşılıklı bindirilmesiyle döşenen geleneksel kiremittir. Tarihi yapılarda ve geleneksel dokunun korunması gereken yerlerde tercih edilir; işçiliği daha fazla özen ister.

Beton kiremit

Çimento, kum ve renk pigmentleriyle üretilen beton kiremitler geniş renk seçeneği ve düzgün ölçüleriyle bilinir. Kil kiremide göre genellikle daha ağırdır; bu nedenle özellikle eski binalarda taşıyıcı sistemin ek yükü taşıyıp taşıyamayacağı değerlendirilmelidir. Rengin yıllar içindeki dayanımı, ürünün yüzey kaplamasına bağlıdır.

Shingle

Shingle, bitüm esaslı ve üzeri mineral granüllerle kaplı levhalardan oluşan bir çatı kaplamasıdır. Kiremitten farklı olarak çıtalara değil, OSB veya kontrplak gibi düz ve sürekli bir zemine çivilenir; bindirmeleri birbirine yapışarak bütünleşik bir yüzey oluşturur.

• Artıları: Hafiftir; kule, kubbe ve çok yüzlü çatılar gibi karmaşık formlara kolayca uyar; renk ve desen seçeneği fazladır.
• Dikkat edilecekler: Alt zeminin düzgünlüğü ve sağlamlığı görünümü doğrudan etkiler. Rüzgâra açık yerlerde üreticinin çivileme ve yapıştırma kurallarına harfiyen uyulmalıdır. Yıllar içinde yüzey granüllerinde aşınma görülebilir.

Karşılaştırırken bakılacak ölçütler

Çatı eğimi

Her kaplamanın, üreticinin belirttiği bir asgari eğim değeri vardır. Eğimi düşük çatılarda rüzgârlı yağmurda su kiremit aralarından geri tepebilir; bu durumda kaplama türü ve alttaki su yalıtımı buna göre seçilmelidir. Eğimin değiştirilmesi ise taşıyıcı sistemi de ilgilendiren bir karardır.

Ağırlık ve taşıyıcı sistem

Daha ağır bir kaplamaya geçmeden önce mertek, aşık ve dikmelerin durumu kontrol edilmelidir. Hafif kaplamalar eski çatılarda avantaj sağlayabilir; ancak hangi kaplama seçilirse seçilsin çürümüş ahşapların değiştirilmesi gerekir. Taşıyıcı sistem seçenekleri için ahşap çatı mı, çelik çatı mı? yazımıza bakabilirsiniz.

Don ve kar

Eskişehir'de kışın donma ve çözülme döngüleri sık yaşanır. Su emen bir kiremit, içindeki suyun donmasıyla zamanla çatlayabilir veya yüzeyi pul pul dökülebilir. Bu nedenle dona dayanıklılığı beyan edilmiş ürünler seçilmeli ve kaplamanın altına mutlaka su yalıtım örtüsü serilmelidir. Karın yoğun olduğu yerlerde kar tutucular ve sağlam oluk askıları da planlanmalıdır; ayrıntılar için kar yüküne dayanıklı çatı yazımıza göz atın.

Bakım ve onarım kolaylığı

Kiremit çatılarda bakım çoğunlukla kırık ya da kaymış kiremitlerin değiştirilmesinden ibarettir. Shingle'da rüzgârla kalkan veya hasar gören levhalar yerinde onarılır. Her iki durumda da yedek malzemenin bulunabilirliği önemlidir; aktarımda eski modelin muadilini bulamamak işi zorlaştırabilir.

Mimari uyum ve koruma alanları

Çatı, mahallenin siluetinin bir parçasıdır. Tarihi dokunun korunduğu bölgelerde kaplama türü ve rengi için izin gerekebilir; bu tür yerlerde genellikle geleneksel kiremit beklenir. Odunpazarı'ndaki tarihi evler için hazırladığımız koruma alanında tadilat yazısı bu konuyu ayrıntılı ele alıyor.

Kaplama kadar önemli olan: Altındaki katmanlar

En iyi kiremit bile tek başına çatıyı su geçirmez yapmaz. Rüzgârla savrulan yağmur, ince kar tozu ve kiremit altına süzülen su, OSB veya kaplama tahtası üzerindeki su yalıtım örtüsüyle karşılanır. Çıtaların bıraktığı havalandırma boşluğu kaplamanın altını kuru tutar, ısı yalıtımı ise çatıdan olan ısı kaybını azaltır. Doğru katman sırası için çatı izolasyonu yazımızı okuyabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kiremit mi, shingle mı daha uzun ömürlüdür?

Ömür; ürün kalitesine, işçiliğe, alt katmanlara ve bakıma bağlıdır. Doğru uygulanmış kaliteli kil kiremit çok uzun yıllar hizmet verebilir. Shingle'ın ömrü ise ürün sınıfına ve uygulama kalitesine göre değişir; üreticinin beyanına ve uygulama koşullarına bakılmalıdır.

Eski kiremitlerin yerine farklı bir model kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak farklı modeller birbirine geçmez. Çatının bir yüzeyi tamamen yeni modelle kaplanabilir; aynı yüzeyde karışık kullanım su sızıntısına yol açar. Aktarımda eski kiremitlerin ne kadarının yeniden kullanılabileceği keşifte belirlenir.

Shingle karlı iklime uygun mu?

Uygun alt zemin, su yalıtım örtüsü ve üreticinin önerdiği uygulama detaylarıyla karlı iklimlerde de kullanılır. Saçak ve dere bölgelerinde ek su yalıtımı yapılması önemlidir.

Kiremit rengi seçerken nelere dikkat etmeli?

Cephe rengiyle uyumu, çevredeki binalarla bütünlüğü ve varsa yerel kısıtları göz önünde bulundurun. Seçmeden önce numuneyi gün ışığında ve çatıya bakacağınız açıdan görmek doğru karar vermeyi kolaylaştırır.

Çatınız için en uygun kaplamayı yerinde birlikte değerlendirmek isterseniz çatı aktarımı ve çatı tadilatı hizmetlerimizi inceleyebilir veya bize ulaşabilirsiniz.